link182 link183 link184 link185 link186 link187 link188 link189 link190 link191 link192 link193 link194 link195 link196 link197 link198 link199 link200 link201 link202 link203 link204 link205 link206 link207 link208 link209 link210 link211 link212 link213 link214 link215 link216 link217 link218 link219 link220 link221 link222 link223 link224 link225 link226 link227 link228 link229 link230 link231 link232 link233 link234 link235 link236 link237 link238 link239 link240 link241 link242 link243 link244 link245 link246 link247 link248 link249 link250 link251 link252 link253 link254 link255 link256 link257 link258 link259 link260 link261 link262 link263 link264 link265 link266 link267 link268 link269 link270 link271 link272

Integral Trigonometri

Integral trigonometri merupakan integral yang menggunakan fungsi-fungsi trigonometri

Berikut ini adalah rumus-rumus integral trigonometri

∫ cos x dx = sin x + c

∫ sin x dx = -cos x + c

∫ sec2 x = tan x + c

∫ csc2 x = -cot x + c

∫sec x tan x = sec x + c

∫ csc x cot x = — csc x + c

Selanjutnya rumus-rumus yang ada bisa diperluas menjadi

∫ cos (ax + b) dx = 1/a sin (ax + b) + c

∫ sin (ax + b) dx = -1/a cos (ax + b) + c

∫ sec2 (ax + b) = 1/a tan (ax + b) + c

∫ csc2 (ax + b) = — 1/a cot (ax + b) + c

∫sec (ax + b) tan (ax + b) = 1/a sec (ax + b) + c

∫ csc (ax + b) cot (ax + b) = — 1/a csc (ax + b) + c

 

Biar lebih mudah langsung ke contoh soal saja ya

Contoh 1

∫(cos 7x + sin 5x) dx = ….

Jawab :

∫(cos 7x + sin 5x) dx = 1/7 cos 7x — 1/5 cos 5x + c

 

Contoh 2 :

∫(x — 1) sin (x2 — 2x + 5) dx = …

Jawab :

misal

y = x2 — 2x + 5

dy/dx = 2x — 2

dx = dy/(2x — 2) = 1/2 dy/(x — 1)

Jadi,

∫(x — 1) sin (x2 — 2x + 5) dx

= ∫(x — 1) sin y 1/2 dy/ (x -1)

= ∫ 1/2 sin y dy

= — 1/2 cos y + c

= — 1/2 cos (x2 — 2x + 5) + c

 

Contoh 3 :

∫ (x2 — 4x) cos (x3 — 6x2 + 7) dx = …

Jawab :

misal y = x3 — 6x2 + 7

maka dy/dx = 3x2 — 12x

sehingga dx = dy/(3x2 — 12x)

atau dx = 1/3 dy/(x2 — 4x)

Jadi

∫ (x2 — 4x) cos (x3 — 6x2 + 7) dx

= ∫ (x2 — 4x) cos y 1/3 dy/(x2 — 4x)

= 1/3 ∫ cos y dy

= 1/3 sin y + c

= 1/3 sin (x3 — 6x2 + 7) + c

 

Sebelum kita lanjutan ke contoh berikutnya, ungat baik-baik rumus-rumus trigonometri berikut

2 sin A cos B = sin (A + B) + sin (A — B)

2 cos A sin B = sin (A + B) — sin (A — B)

2 cos A cos B = cos (A + B) + cos (A — B)

-2 sin A sin B = cos (A + B) — cos (A — B)

 

Contoh 4 :

∫ 2 cos 7x cos 2x dx = ….

Jawab :

∫ 2 cos 7x cos 2x dx

= ∫ cos 9x + cos 5x dx

= 1/9 sin 9x + 1/5 sin 5x + c

 

Contoh 5

∫ sin 5x cos 3x dx = …

Jawab :

∫ sin 5x cos 3x dx

= 1/2 ∫ (sin 8x + sin 2x) dx

= 1/2 ( — 1/8 cos 8x — 1/2 cos 2x) + c

= — 1/16 cos 8x — 1/4 cos 2x + c

 

Contoh 6 :

∫ sin 6x sin 3x dx = …

Jawab :

∫ sin 6x sin x dx

= — 1/2 ∫ (cos 7x — cos 5x) dx

= — 1/2 ( 1/7 sin 7x — 1/5 sin 5x) + c

= — 1/14 sin 7x + 1/10 sin 5x + c

 

Ingat juga rumus-rumus berikut

sin2 x = 1/2 — 1/2 cos 2x

cos2 x = 1/2 + 1/2 cos 2x

 

Contoh 7 :

∫ cos2 x dx = …

Jawab :

∫ cos2 x dx

= ∫ ( 1/2 + 1/2 cos 2x) dx

= 1/2 x + 1/4 sin 2x + c

 

Contoh 8 :

∫sin2 x dx = …

Jawab :

∫sin2 x dx

= ∫ ( 1/2 — 1/2 cos 2x) dx

= 1/2 x — 1/4 sin 2x + c

 

Contoh 9 :

∫ cos2 3x dx

Jawab :

∫ cos2 3x dx

= ∫ ( 1/2 + 1/2 cos 6x) dx

= 1/2 x + 1/14 sin 2x + c

 

Contoh 10 :

∫sin2 7x dx

Jawab :

∫ sin2 7x dx

= ∫ ( 1/2 — 1/2 cos 14x) dx

= 1/2 x + 1/28 sin 14x + c

 

Contoh 11 :

∫ cos4 x dx

Jawab :

∫ cos4 x dx

=∫ (cos2 x)2 dx

= ∫ (1/2 + 1/2 cos 2x)2 dx

= ∫ (1/4 + 1/2 cos 2x + 1/4 cos2 2x) dx

= ∫ (1/4 + 1/2 cos 2x + 1/4 (1/2 + 1/2 cos 4x)) dx

= ∫ (1/4 + 1/2 cos 2x + 1/8 + 1/8 cos 4x) dx

= ∫ (3/8 + 1/2 cos 2x + 1/8 cos 4x) dx

= 3/8 x + 1/4 sin 2x + 1/32 sin 4x + c

 

Contoh 12 :

∫sin4 x dx = …

Jawab :

∫sin4 x dx

=∫ (sin2 x)2 dx

= ∫ (1/2 — 1/2 cos 2x)2 dx

= ∫ (1/4 — 1/2 cos 2x + 1/4 cos2 2x) dx

= ∫ (1/4 — 1/2 cos 2x + 1/4 (1/2 + 1/2 cos 4x)) dx

= ∫ (1/4 — 1/2 cos 2x + 1/8 + 1/8 cos 4x) dx

= ∫ (3/8 — 1/2 cos 2x + 1/8 cos 4x) dx

= 3/8 x — 1/4 sin 2x + 1/32 sin 4x + c

Integral Tertentu

Integral tertentu merupakan integral yang memiliki batas. Batas-batas yang diberikan biasanya berupa konstanta. Akan tetapi tidak menutup kemungkinan batas-batas itu berupa variabel juga. Setelah berhasil mengintegralkan batas tadi kita substitusikan. Pertama kita substitusikan batas atas ke dalam fungsi hasil integral, kemudian dikurangi hasil substitusi batas bawah pada fungsi hasil integral.

 

Contoh 1

integral tentu

Jawab :

integral tentu 1

. = 53 — 3.52 — (23 — 3.22)

. = 125 — 75 — (8 — 12) = 54

 

Contoh 2 :

integral tentu 2

Jawab :

integral tentu 2a

. = — cos π/2 + cos 0

. = 0 + 1 = 1

 

 

Sifat-sifat integral tentu

sifat integral tentu

 

contoh 3 :

integral tentu 3

Jawab :

integral tentu 3a

Jadi

integral tentu 3b

. = 10 + 4 = 14

 

Contoh 4 :

integral tentu 4

Jawab :

misal y = sin x

maka

x = 0 → y = 0

x = π/2 → y = 1

dy/dx = cos x maka dx = dy/cos x

integral tentu 4a

 

Contoh 5 :

integral tentu 5

Jawab :

integral tentu 5a

Dengan demikian diperoleh

integral tentu 5b

. = 26 + 19 + 36 — 1 = 80

 

Contoh 6 :

integral tentu 6

Jawab :

integral tentu 6a

Langkah selanjutnya adalah kita misalkan

y = 4x — 3

x = 1 → y = 1

x = 3 → y = 9

integral tentu 6b